Tłumaczenia zgodne z WCAG to przekłady treści stron internetowych i aplikacji, które spełniają wytyczne dotyczące dostępności, czyli Web Content Accessibility Guidelines. Oznacza to, że przetłumaczona treść pozostaje zrozumiała dla osób korzystających z technologii wspomagających: czytników ekranu, powiększeń czy alternatywnych metod nawigacji. Sama zmiana języka nie wystarczy. Tłumacz musi uwzględnić strukturę semantyczną, prosty język oraz standard WCAG 2.1 na poziomie AA.
Najważniejsze informacje:
- Standard WCAG 2.1 nakłada wymogi językowe, strukturalne i techniczne.
- Tłumacz musi zachować tekst alternatywny, napisy i logiczną hierarchię nagłówków.
- Zgodność z WCAG wymaga współpracy tłumacza, lokalizatora i zespołu technicznego.
- Dostępność treści to realna możliwość odczytania lub odsłuchania informacji, skorzystania z różnych usług oraz rozwiązań e-commerce przez osoby z różnymi potrzebami.
Spis treści
- Czym są wytyczne dostępności WCAG i dlaczego dotyczą tłumaczy
- Które z zasad WCAG 2.1 mają wpływ na tłumaczenia
- Jak tłumaczyć treści stron internetowych i aplikacji mobilnych z uwzględnieniem potrzeb osób z niepełnosprawnościami
- Czy wytyczne WCAG 2.0, WCAG 2.1 i WCAG 2.2 różnią się z punktu widzenia tłumaczeń
- Jak sprawdzić zgodność z wytycznymi WCAG
- Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Podsumowanie
Czym są wytyczne dostępności WCAG i dlaczego dotyczą tłumaczy
Wytyczne dla dostępności treści internetowych to międzynarodowy standard opracowany przez organizację W3C (World Wide Web Consortium) w ramach inicjatywy WAI (Web Accessibility Initiative). Dokumenty WCAG opisują, jak zwiększyć dostępność treści internetowych dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności: wzrokowymi, słuchowymi, ruchowymi i poznawczymi.
Polska ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych wymaga zgodności z WCAG 2.1 na poziomie AA. Europejski Akt Dostępności rozszerza obowiązki na część sektora prywatnego, m.in. e-commerce, bankowość, transport i usługi cyfrowe.
Dla tłumaczy to ważna zmiana. Tłumaczenie strony internetowej nie kończy się na przekładzie zdań. W wersji docelowej trzeba zadbać o zapewnienie takiej samej dostępności, zachować strukturę nagłówków, opisy alternatywne, etykiety formularzy i prosty język.
Według WHO ponad 1,3 miliarda osób na świecie żyje z jakąś formą niepełnosprawności. Niedostępna treść wyklucza ich z korzystania z informacji i usług. Tłumaczenie zgodne z wytycznymi WCAG pomaga usunąć tę barierę.
Które z zasad WCAG 2.1 mają wpływ na tłumaczenia
WCAG 2.1 organizuje wytyczne wokół czterech zasad: treść ma być postrzegalna, funkcjonalna, zrozumiała i solidna. Dla tłumacza kluczowe są zwłaszcza postrzegalność i zrozumiałość.
Postrzegalność – co musi zachować tłumaczenie:
| Element | Wymóg WCAG | Zadanie tłumacza |
| Tekst alternatywny grafik | Kryterium 1.1.1 | Przetłumaczyć atrybut alt zgodnie z kontekstem |
| Napisy do filmów | Kryterium 1.2.2 | Przetłumaczyć i zsynchronizować napisy |
| Audiodeskrypcja | Kryterium 1.2.3 | Przetłumaczyć transkrypcję audiodeskrypcji |
| Kontrast tekstu | Kryterium 1.4.3 | Unikać skrótów, żargonu i zbyt długich konstrukcji |
Zrozumiałość – wymogi językowe:
Kryterium 3.1.1 wymaga określenia języka strony w kodzie. Przy tłumaczeniach oznacza to aktualizację atrybutu lang, zwykle we współpracy z inżynierem lokalizacji. Kryterium 3.1.5 zaleca język niewymagający specjalistycznego wykształcenia. W praktyce oznacza to krótsze zdania, stronę czynną i ograniczenie żargonu.
Treści nietekstowe, takie jak wykresy, infografiki i diagramy, wymagają opisu alternatywnego w języku docelowym. Tłumacz powinien nie tylko przełożyć opis, ale też sprawdzić, czy jest zrozumiały bez kontekstu wizualnego.
W projektach realizowanych przez Studio Gambit tłumacze współpracują z inżynierami lokalizacji, którzy pilnują struktury semantycznej po stronie kodu. Dzięki temu dostępność treści nie zależy od jednej osoby, lecz od całego procesu.
Jak tłumaczyć treści stron internetowych i aplikacji mobilnych z uwzględnieniem potrzeb osób z niepełnosprawnościami
Potrzeby osób z niepełnosprawnościami różnią się w zależności od sposobu korzystania z treści. Dlatego jedna wytyczna nie wystarczy — tłumaczenie musi uwzględniać różne scenariusze użycia.
Osoby niewidome i słabowidzące korzystają z czytników ekranu, które odczytują stronę liniowo. Tłumacz powinien:
- zadbać, by tekst alternatywny grafik i przycisków był zrozumiały bez obrazu;
- unikać zwrotów typu „kliknij tutaj” i „zobacz powyżej”;
- zachować logiczną kolejność nagłówków H1–H6.
Osoby głuche i niedosłyszące polegają na napisach. Tłumaczenie napisów wymaga przekładu wypowiedzi oraz opisu istotnych dźwięków niewerbalnych, np. [sygnał alarmowy] lub [oklaski].
Osoby z zaburzeniami funkcji poznawczych lub uczenia się potrzebują prostego języka. Pomagają krótkie zdania, objaśnianie skrótów przy pierwszym użyciu, unikanie idiomów i listy punktowane zamiast długich akapitów.
W przypadku treści wizualnych, takich jak infografiki, schematy i mapy danych, kluczowe są opisy alternatywne i podpisy.
Czy wytyczne WCAG 2.0, WCAG 2.1 i WCAG 2.2 różnią się z punktu widzenia tłumaczeń
WCAG 2.1 nie deprecjonuje ani nie zastępuje WCAG 2.0. Rozszerza wcześniejszy standard o kryteria dotyczące m.in. osób słabowidzących, osób z problemami poznawczymi i użytkowników urządzeń mobilnych. Wersji WCAG 2.1 i 2.2 nie należy traktować jako konkurencyjnych, lecz jako kolejne etapy rozwoju standardu dostępności.
Dla tłumaczy szczególnie ważne są:
- Kryterium 1.3.5 – cel pól formularzy: etykiety muszą być poprawnie przetłumaczone i zgodne z oczekiwaną wartością, np. „Imię”, „Adres e-mail”.
- Kryterium 2.5.3 – etykieta w nazwie: widoczna etykieta elementu interaktywnego musi odpowiadać nazwie dostępnej dla technologii wspomagających.
Organizacja W3C zaleca stosowanie WCAG 2.1 jako celu zgodności nawet wtedy, gdy część umów nadal odwołuje się do wersji WCAG 2.0. Zrozumienie WCAG 2.1 i stosowanie wytycznych jest więc normą przy lokalizacji stron internetowych i aplikacji. Warto też śledzić standard WCAG 3, choć nie zastępuje on obecnych wymagań projektowych.
Jak sprawdzić zgodność z wytycznymi WCAG
Weryfikacja zgodności z wytycznymi WCAG powinna obejmować kilka poziomów.
Weryfikacja automatyczna: Narzędzia takie jak WAVE, axe lub Lighthouse wykrywają brakujące atrybuty alt, błędy kontrastu i nieprawidłową strukturę nagłówków. To dobry początek, ale nie pełny audyt.
Weryfikacja manualna: Czytnik ekranu, np. NVDA, JAWS lub VoiceOver, pozwala sprawdzić, czy przetłumaczona treść jest zrozumiała po linearyzacji. Tester powinien przejść przez stronę także przy użyciu samej klawiatury.
Weryfikacja ekspercka: Ocena zgodności z WCAG przez specjalistę jest szczególnie ważna w przypadku usługa publicznych, medycznych, finansowych i e-commerce.
W projektach lokalizacyjnych weryfikacja dostępności powinna być częścią procesu, a nie końcowym dodatkiem. Studio Gambit łączy tłumaczenie z usługami komputerowego składu tekstu DTP, co pozwala kontrolować warstwę językową i techniczną.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy każda firma musi dostosować tłumaczenia stron do WCAG?
Podmioty publiczne w Polsce muszą spełniać wymagania WCAG. Europejski Akt Dostępności obejmuje też wybrane usługi prywatne, m.in. sklepy internetowe, bankowość, transport i telekomunikację.
Czym różni się zwykłe tłumaczenie od tłumaczenia zgodnego z WCAG?
Tłumaczenie zgodne z WCAG obejmuje nie tylko tekst główny, ale też opisy alternatywne, napisy, etykiety formularzy, komunikaty błędów i uproszczony język. Musi być dostępne dla osób korzystających z technologii wspomagających.
Który poziom WCAG jest wymagany prawnie?
Najczęściej wymagany jest standard WCAG 2.1 na poziomie AA. W praktyce oznacza to, że strona internetowa i aplikacja powinny być zgodne z WCAG 2.1 oraz możliwe do obsługi przez osoby o różnych potrzebach.
Czy tłumaczenie maszynowe spełnia wymogi WCAG?
Samo tłumaczenie maszynowe zwykle nie wystarczy. Może zaburzyć prosty język, spójność terminologiczną, etykiety w interfejsie i opisy alternatywne. Zalecana jest post-edycja przez tłumacza znającego zasady WCAG.
Co to jest tekst alternatywny i kto go tłumaczy?
Atrybut alt to krótki opis grafiki odczytywany przez czytniki ekranu. Tłumaczy go tłumacz, ale potrzebuje dostępu do pliku źródłowego, CMS lub systemu lokalizacyjnego.
Czy WCAG dotyczy plików PDF?
Tak. Plik PDF powinien być tagowany i odczytywalny przez czytniki ekranu. Po tłumaczeniu trzeba sprawdzić strukturę tagów, kolejność odczytu i opisy elementów graficznych.
Gdzie znaleźć oficjalne dokumenty WCAG po polsku?
Autoryzowane tłumaczenia WCAG 2.1 są dostępne na stronie W3C. Pomocne są też materiały uzupełniające „Understanding WCAG”, „The WCAG Documents”, „Understanding Techniques for WCAG Success Criteria” oraz „Techniques for WCAG Success Criteria” (dostępne w wersji angielskiej).
Podsumowanie
Tłumaczenia zgodne z WCAG to wymóg prawny, projektowy i biznesowy. Wytyczne WCAG 2.1 nakładają na tłumaczy obowiązki wykraczające poza przekład: obejmują dostępność językową, poprawność opisów alternatywnych, czytelność formularzy i obsługę technologii wspomagających. Firmy, które lokalizują swoje strony internetowe i aplikacje, powinny wymagać od biura tłumaczeń jasnej deklaracji dotyczącej zgodności z wytycznymi WCAG 2.1 oraz procesu jej weryfikacji.
Bibliografia
- W3C Web Accessibility Initiative. Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1 – Polish Authorized Translation.
- Ministerstwo Cyfryzacji. Ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.
- World Health Organization. Disability and health.
- European Commission. Directive (EU) 2019/882 on the accessibility requirements for products and services.
- W3C. WCAG 2.2.
- W3C WAI. Understanding WCAG 2.1.
Autor
Tłumacz, redaktor i koordynator terminologiczny w Studiu Gambit z ponad 20-letnim doświadczeniem w przekładzie. Odpowiada za jakość tłumaczeń i spójność terminologii. Pasjonat języka. Tworzy treści o tłumaczeniach, kulturze językowej i warsztacie tłumacza.
